Lojistik Sektöründe Yeni Trendler Yapay Zeka
Lojistik Sektöründe Yeni Trendler
Yapay Zeka
Gökhan Çözeli
Yapay zekâdaki son gelişmeler, lojistik sektöründe, nakliyede yaşanan pek çok güçlüğün azalmasına olanak sağlarken şirketlerin daha verimli ölçeklenebilmesine de katkı sunmaktadır. Dijitalleşme, bilgiye ulaşmanın kolaylaşması ve pratik çözümlerin daha rahat uygulanabilirliğinin de desteği ile lojistik şirketlerinin kurumsallaşma süreçlerine daha işlevsel bir nitelik kazandırmaktadır. Bu alandaki en önemli faktör, çözümlerde insan ve makinenin beraber bir şekilde karar mekanizmasını oluşturmasıdır. (hybid yapı)
Dünya genelinde lojistik sektöründe değişim gösteren sadece bilgiye ulaşmadaki kolaylaşma değil, aynı zamanda zihniyet de. Daha önceleri, yapay zekayı isteğe bağlı bir özellik olarak gören lojistik şirketleri artık onu rekabetçi bir zorunluluk olarak kabul etmektedir. Bu anlayışı benimsemeyen firmalar ise daha yavaş karar alma, daha az görünürlük ve kaçırılan ticari fırsatların yüküyle karşı karşıya kalma riski taşımaktadır. En etkili işletmeler, insanları yapay zekayla değiştirmek yerine, ekiplerini güçlendirerek insanların ilişki kurmaya, problem çözmeye ve stratejik büyümeye odaklanmalarını sağlamaktadırlar (Akın, 2026).
Yapay zeka, maliyet düşürme, hizmet seviyesi maksimizasyonu, rota aksamaları, hava koşulları ve çevresel hususlar gibi kısıtlamaları ve hedefleri dikkate alarak etkili dağıtım stratejileri ve lojistik yolları formüle edebilir. Ayrıca, trafik sıkışıklığı veya şiddetli hava koşulları gibi aksamalar durumunda yedek planlar geliştirebilir. En verimli ulaşım rotalarını tasarlayabilir. Benzer şekilde satın alma süreçlerinde de daha doğru talep ve satış tahminleri yapılmasını kolaylaştırarak şirketlerin tedarikçilerden siparişlerini ve miktarlarını en uygun şekilde planlamalarını sağlar. Bu ise israfı azaltarak kaynak ve süreç verimliliğini artırır (Glenn, Soumyadeb, Sramek, Giannakis, Dwivedi, 2023).
Yapay zeka yatırımları, özellikle güçlü teknolojik ve düzenleyici altyapılara sahip gelişmiş ve yüksek gelirli ülkelerde lojistik verimliliğinde önemli iyileşmeler sağlamaktadır. Bu ülkeler, yeni teknolojileri hızla entegre etme ve bunlara uyum sağlama konusunda zaten dinamik yeteneklere sahip oldukları için yapay zekadan daha iyi yararlanma konumundadırlar. Gelişmekte olan ülkelerde ise, yapay zeka lojistik performansı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olsa da, altyapısal ve düzenleyici zorluklar nedeniyle faydaları daha az belirgindir. Bu durum, bu dış faktörler nedeniyle kısıtlanabilen kaynakların yeniden yapılandırması gibi dinamik yeteneklerin önemini vurgulamaktadır (Li & Guangwen, 2025).
Gelecekte, yapay zekâ yeteneklerinde sürekli gelişmelerin yaşanacağı, yapay zekâ uygulamalarının yelpazesinin genişleyeceği, tedarik zinciri genelinde daha fazla entegrasyon sağlanacağı ve yapay zekâ ile lojistik şirketleri arasında potansiyel iş birliklerinin ortaya çıkacağı öngörülmektedir (EA Abaku, TE Edunjobi 2024). Ayrıca, blok zinciri (block chain) teknolojisi hızla ivme kazanmakta ve yapay zeka alanında önemli bir potansiyel taşımaktadır. Kodlayıcı-kod çözücü, dikkat mekanizması ve transformatör ağları gibi algoritmalar kapsamlı bir şekilde araştırılmakta ve lojistik alanında çok çeşitli yenilikçi uygulamaların önünü açmaktadır. Yapay zeka ve blok zinciri beraber kullanıldığında lojistik operasyonlarının verimliliğini ve etkinliğini daha da artırarak, aynı anda birden fazla lojistik görevini çözebilen yapay zeka modellerinin geliştirilmesine olanak sunmaktadır (Allioui, A., Allioui A., Mourdi, 2023).
Kaynakça
(Allioui, H.; Allioui, A.; Mourdi), 2023, AI-Based Logistics Solutions to Tackle COVID-19 Pandemic and Ensure a Sustainable Financial Growth. Advanced AI and Internet of Health Things, researchgate.net/publication/372608561
(E.A. Abaku; T.E. Edunjobi), 2024, Theoretical Approaches to AI in Supply Chain Optimization: Pathways to efficiency and resilience, Abaku, pdfs.semanticscholar.org